Μελιττίνη: Το φονικό όπλο των μελισσών εξαλείφει και τους πιο επιθετικούς τύπους καρκίνου

Σε μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό NPJ Nature Precision Oncology αναφέρεται ότι το δηλητήριο της μέλισσας μπορεί να καταστρέψει καρκινικά κύτταρα από τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού και HER2-θετικό καρκίνο του μαστού, τα οποία δεν ανταποκρίνονται στις περισσότερες θεραπείες. Το δηλητήριο της μέλισσας μπορεί να σκοτώσει τα καρκινικά κύτταρα με εξαιρετική ταχύτητα μέσα σε 60 λεπτά αφήνοντας ανέπαφους τους υγιείς ιστούς. Η ανακάλυψη αυτή δίνει νέα ελπίδα σε ασθενείς με επιθετικούς καρκίνους.

Η μελιττίνη και η δράση της στα καρκινικά κύτταρα

Όπως διαβάζουμε στο The Brighter Side News, η ουσία που βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι η μελιττίνη, μια μικρή πρωτεΐνη (πεπτίδιο) που αποτελεί περίπου το 50% του ξηρού βάρους του δηλητηρίου της μέλισσας. Χάρη στη μοναδική του δομή και το θετικό ηλεκτρικό του φορτίο, προσκολλάται στις μεμβράνες των κυττάρων και σχηματίζει μικροσκοπικούς πόρους διαμέτρου 4,4 νανομέτρων, μέσω των οποίων εισχωρούν τοξικές ουσίες, καταστρέφοντας το κύτταρο από μέσα. Η ιδιότητα αυτή αξιοποιείται πλέον από ερευνητές που επιχειρούν να «κατευθύνουν» τη δράση της αποκλειστικά σε καρκινικά κύτταρα.

Διπλό χτύπημα στον καρκίνο: Άμεση δράση και ενίσχυση φαρμάκων

Η μελέτη που έγινε στο Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας Χάρι Πέρκινς στην Αυστραλία εξέτασε την αποτελεσματικότητα του δηλητηρίου σε διάφορους τύπους καρκίνου του μαστού, επικεντρώνοντας την προσοχή της στις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου του μαστού. Ενώ το ποσοστό θανάτου των καρκινικών κυττάρων ήταν 100% , η μελιττίνη ανέστειλε βασικούς μοριακούς μηχανισμούς που τροφοδοτούν την ανάπτυξη των όγκων, μέσα σε μόλις 20 λεπτά. Επίσης, σε άλλα πειράματα απενεργοποίησε χημικά σήματα τα οποία ενισχύουν την αύξηση και την αναπαραγωγή καρκινικών κυττάρων. Σε μόλις 20 λεπτά μπλόκαρε τον υποδοχέα του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (EGFR) στα κύτταρα του τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού (TNBC) και την πρωτεΐνη HER2 στους HER2-θετικούς καρκίνους. Ο συνδυασμός της μελιττίνης με το χημειοθεραπευτικό φάρμακο δοσεταξέλη βελτίωσε την απορρόφηση του φαρμάκου και ενίσχυσε τη δράση του κατά του καρκίνου. Οι όγκοι σε ποντίκια συρρικνώθηκαν σημαντικά περισσότερο με τον συνδυασμό, σε σύγκριση με τη χημειοθεραπεία μόνη της.

Η εν λόγω ουσία όχι μόνο σκοτώνει τα κύτταρα, αλλά και ενισχύει τη δράση άλλων αντικαρκινικών φαρμάκων. Όταν συνδυάστηκε με συμβατική χημειοθεραπεία σε πειράματα με ποντίκια, η συρρίκνωση των όγκων ήταν σημαντικά μεγαλύτερη σε σχέση με τη χημειοθεραπεία μόνη της. Αυτό δείχνει ότι η μελιττίνη μπορεί να λειτουργήσει σαν «μοριακό κλειδί» που διευκολύνει την είσοδο άλλων φαρμάκων στα καρκινικά κύτταρα.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η αντικαρκινική δράση του δηλητηρίου της μέλισσας δεν περιορίζεται μόνο στον καρκίνο του μαστού. Έρευνες έχουν δείξει ότι μπορεί να προκαλέσει απόπτωση (κυτταρικό θάνατο) σε κύτταρα μελανώματος, καρκίνου του πνεύμονα, του εγκεφάλου, της λευχαιμίας, των ωοθηκών και του παγκρέατος. Όταν συνδυάζεται με άλλα φάρμακα, η δράση του ενισχύεται ακόμα περισσότερο. Έχει επίσης δοκιμαστεί σε μορφή νανοσωματιδίων, με στόχο την καλύτερη στόχευση μεταστάσεων στο ήπαρ.

Φυσική θεραπεία με επιστημονική τεκμηρίωση

Παρόλο που υπάρχουν χιλιάδες είδη μελισσών παγκοσμίως, το δηλητήριο του βομβίνου, γνωστού στην Ελλάδα και ως μπούσμπουρα ή ντάβανου (είδος αγριομέλισσας), δεν φαίνεται να έχει την ίδια αντικαρκινική δράση. Η απουσία της μελιττίνης σε αυτό το είδος είναι καθοριστική. Αντίθετα, οι κοινές ευρωπαϊκές μέλισσες, από Αυστραλία, Ιρλανδία και Αγγλία, παρουσίασαν εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Τα μέχρι τώρα ευρήματα προέρχονται από εργαστηριακά πειράματα και δοκιμές σε ζώα. Απομένει να μελετηθούν ασφαλείς τρόποι χορήγησης στον άνθρωπο, πιθανές παρενέργειες και οι μέγιστες ανεκτές δόσεις. Το θετικό είναι πως η μελιττίνη μπορεί πλέον να παραχθεί συνθετικά, εξασφαλίζοντας επάρκεια της πρωτεΐνης χωρίς να εξαρτάται από την εκτροφή μελισσών.